Bộ GD&ĐT đề xuất chuẩn đại học mới, chú trọng chuyển đổi số và tự chủ

Theo Nhân lực Nhân tài Việt - Dự thảo Chuẩn cơ sở giáo dục đại học mới do Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng hướng tới thay đổi cách thức quản lý từ kiểm soát điều kiện đầu vào sang giám sát chất lượng đầu ra, đồng thời tăng cường tự chủ, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục đại học, thay thế Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT.

Theo Bộ GD&ĐT, việc xây dựng quy định mới nhằm cụ thể hóa các nội dung của Luật Giáo dục đại học năm 2025, đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức quản lý nhà nước đối với giáo dục đại học theo hướng hiện đại, tăng quyền tự chủ đi đôi với trách nhiệm giải trình.

Điểm đáng chú ý nhất của dự thảo là chuyển từ mô hình quản lý chủ yếu dựa trên việc kiểm soát điều kiện đầu vào và quy trình thực hiện sang đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động và kết quả đầu ra của cơ sở giáo dục đại học.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng tạo động lực để các trường chủ động nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường năng lực quản trị và liên tục cải tiến hoạt động nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người học cũng như thị trường lao động.

Tập thể giáo viên, giảng viên Khoa CNTT (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội) không ngừng đổi mới chương trình và phương thức đào tạo để sinh viên ra trường đáp ứng được yêu cầu công việc. (Ảnh minh họa: HNUE) ↵

Sáu nhóm tiêu chuẩn đánh giá

Dự thảo quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học gồm 6 nhóm tiêu chuẩn chính:
* Tổ chức và quản trị;
* Đội ngũ giảng viên;
* Cơ sở vật chất;
* Tài chính;
* Tuyển sinh và đào tạo;
* Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, dự thảo lần đầu bổ sung các chỉ số đánh giá riêng đối với những cơ sở đào tạo thuộc lĩnh vực pháp luật và sức khỏe nhằm phản ánh đúng đặc thù nghề nghiệp, chuẩn đầu ra và trách nhiệm xã hội của từng ngành đào tạo.

Tăng cường quản trị bằng dữ liệu

Một điểm mới nổi bật khác là việc đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các báo cáo hành chính như trước đây.

Theo dự thảo, dữ liệu về người học, đội ngũ giảng viên, điều kiện bảo đảm chất lượng và kết quả hoạt động của các cơ sở giáo dục đại học sẽ được cập nhật, kết nối và đồng bộ trên Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục đại học (HEMIS).

Các tiêu chí đánh giá cũng được thiết kế theo hướng định lượng nhiều hơn, giúp tăng khả năng kiểm chứng, đối sánh và tự động hóa trong quá trình đánh giá chất lượng.

Dự thảo đồng thời quy định rõ nguồn dữ liệu, cơ chế tự đánh giá hằng năm, trách nhiệm công khai kết quả cũng như trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học.

Chú trọng chuyển đổi số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, dự thảo bổ sung nhiều tiêu chí liên quan đến hệ thống học tập số, học liệu số, tài nguyên truy cập mở và mức độ khai thác của giảng viên, sinh viên.

Theo Bộ GD&ĐT, việc đưa các tiêu chí này vào bộ chuẩn tối thiểu sẽ tạo động lực để các trường đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng công nghệ, phát triển môi trường học tập linh hoạt và mở rộng cơ hội học tập suốt đời.

Đây cũng được xem là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển nguồn nhân lực trong thời đại số.

Hướng tới chuẩn mực khu vực và quốc tế

Dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế áp dụng đối với đại học quốc gia, đại học vùng, các cơ sở giáo dục đại học có trường thành viên, phân hiệu hoặc đào tạo đa lĩnh vực; đồng thời làm rõ nguyên tắc phân bổ nguồn lực dùng chung và tránh trùng lặp dữ liệu trong quá trình đánh giá.

Theo cơ quan soạn thảo, các điều chỉnh mới sẽ giúp kết quả đánh giá phản ánh sát thực chất hoạt động của từng cơ sở đào tạo, đồng thời tạo điều kiện để các trường sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và phát huy quyền tự chủ.

Bộ GD&ĐT cũng đề xuất cơ chế rà soát, cập nhật bộ chuẩn định kỳ nhằm bảo đảm hệ thống giáo dục đại học Việt Nam từng bước tiệm cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.